با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در حوزه هوش مصنوعی به خصوص ظهور ابزارهای هوشمند برای جستجو، به گفته سایت Search Engine Journal، سئو همچنان بر قوت خود باقی است و برای در دسترس بودن و ارجاع هوش مصنوعی به سایت، به ارتقا و روش به‌روزسئو نیاز است. البته اصول اولیه سئو به ندرت تغییر می‌کنند؛ چون بر پایه رفع نیاز کاربران هستند.
در این مطلب به همین اصول پایه‌ای می‌پردازیم؛ اصولی که نه‌فقط در تولید محتوا، بلکه در ساختار فنی سایت، تجربه کاربری و افزایش دسترسی‌پذیری نقش اساسی دارند.
مفاهیم پایه‌ای و اصول سئو چیست؟
سئو پویا و گسترده است و بهتر است برای یادگیری از اصول آن آغاز کنیم. در ادامه به برخی از مفاهیم اساسی می‌پردازیم که دانستن آن به درک بیشتر سئو کمک می‌کند.
موتور جستجو چیست؟
طبق گزارش Exploding Topics، در سال ۲۰۲۴ به طور میانگین ۸/۳ میلیارد جستجو در گوگل ثبت شده است. در واقع این ابزاری که هر روز برای پیدا کردن جواب سوالاتمان از آن استفاده می‌کنیم، یک موتور جستجو است!
البته که گوگل (Google) محبوب‌ترین موتور جستجو بوده اما تنها موتور جستجو نیست. بعد از آن بینگ (Microsoft Bing) و یاهو (Yahoo) تا کنون پرکاربردترین هستند.
وقتی عبارتی را در گوگل یا سایر موتورهای جستجو وارد می‌کنید، نتایجی به شما نشان داده می‌شود که حاصل کارکرد چندین الگوریتم در این سیستم است. در واقع موتور جستجو با کمک الگوریتم‌های خود سعی می‌کند بهترین و مرتبط‌ترین پاسخ را برای عبارت جستجوی شما پیدا کند و آن را در یک صفحه به شما نمایش می‌دهد.
حالا سوال اینجاست که گوگل چه مراحلی را طی می‌کند تا یک صفحه را در نتایج جستجو لیست کند؟
طبیعتا گوگل باید بتواند صفحه سایت ما را پیدا کند، محتوا و ساختار آن را بررسی کند تا موضوع محتوا و کیفیت را ارزیابی کرده و در نهایت صفحه مورد نظر را در کنار چندین صفحه رقبا رتبه‌بندی کند.
جستجو در گوگل سه مرحله دارد:
خزش (Crawling)
گوگل از طریق برنامه‌ها و ابزارهایی خودکار به نام کراولرها صفحه جدید سایت ما را پیدا کرده و متن، تصاویر و ویدیو صفحه سایت را ذخیره می‌کند. کراولرهای گوگل به طور مرتب به دنبال صفحات جدید یا آپدیت شده هستند تا گوگل آن‌ها را در صورتی که واجد شرایط باشند در لیست صفحات شناخته شده خود قرار دهد.
برخی صفحات برای گوگل شناخته شده هستند چون قبلا کراولرها آن‌ها را بررسی یا اصطلاحا خزش کرده‌اند؛ برخی صفحات نیز از طریق صفحات شناخته شده پیدا و کراول می‌شوند. بسیاری از صفحات دیگر نیز از طریق نقشه سایتی که به گوگل ارائه می‌کنیم خزش می‌شوند.
ایندکس کردن (Indexing)
بعد از اینکه صفحه سایت خزش (کراول) شد، گوگل تلاش می‌کند تا بفهمد این صفحه درباره چه چیزی است. در این مرحله عناصر، اطلاعات و محتوای صفحه پردازش و تحلیل می‌شوند. در نهایت اطلاعات صفحه می‌تواند وارد لیست (ایندکس) گوگل شود. همه صفحات لزوما وارد این لیست نمی‌شوند؛ اصطلاحا ایندکس نمی‌شوند.
ارائه نتایج جستجو در سرپ (Serving Search Results)
وقتی کاربر کلمه یا عبارتی را جستجو می‌کند، گوگل لیست صفحات شناخته شده را بررسی می‌کند تا با کیفیت‌ترین و مرتبط‌ترین صفحات را به عنوان نتایج جستجو به کاربر ارائه دهد. برای بررسی و انتخاب صفحات مناسب فاکتورها و موارد زیادی وجود دارد که در ادامه به آن می‌پردازیم.
SERP چیست؟
SERP مخفف Search Engine Results Page است؛ صفحه نتایج جستجوی شما در موتور جستجو. همانطور که در بالا هم اشاره کردیم، زمانی که عبارتی را در گوگل سرچ می‌کنید، صفحه نتایج و لینک‌های مرتبط با عبارت مدنظر نمایش داده می‌شود. به این صفحه، سرپ یا SERP گفته می‌شود.
موتورهای جستجو با جستجوی شما چندین صفحه به ترتیب از بهترین و مرتبط‌ترین نتیجه را به شما نشان می‌دهند.
حتما در صفحه نتایج به نتایجی که کنار لینک آن‌ها کلمه Ad وجود دارد برخورده‌اید. این لینک‌ها معمولا به صورت ارگانیک آن رتبه را کسب نکرده‌اند؛ بلکه به کمک تبلیغات Google Ads در رتبه‌های 1 تا 3 یا بعضا آخر صفحه اول گوگل قرار گرفته‌اند.
در واقع دو نوع نتیجه را در صفحه سرپ می‌توانیم ببینیم؛
- نتایج طبیعی یا ارگانیک: که با انجام بهینه‌سازی و رعایت فاکتورهای رنکینگ رتبه گرفته‌اند و بابت آن جایگاه به گوگل پولی پرداخت نشده است.
- نتایج پولی: که از طریق گوگل ادز فعال شده و با توجه به جایگاه به ازای هر کلیک روی لینک در سرپ هزینه باید پرداخت کرد. البته این روش موقتی است و با توجه به محدودیت بودجه مالی تعیین می‌شود و برخلاف سئو برای کوتاه مدت پاسخگو است.
کلمات کلیدی
به عبارتی که در موتور جستجو وارد می‌کنید، کوئری یا Query گفته می‌شود. این عبارت معمولا دارای یک کلمه یا کلمات کلیدی (Keywords) است که توسط بسیاری از کاربران دیگر نیز سرچ شده و می‌شوند. این کلمات تعیین کننده موضوع سرچ شما یا مرتبط با آن هستند.
در سئو و بهینه‌سازی سایت یکی از مهمترین کارهایی که باید انجام داد، تحقیق کلمات کلیدی و میزان سرچ آن‌ها توسط کاربران است تا بتوان صفحه‌ای آماده نمود که پاسخگوی دغدغه کاربر باشد و کاربران بتوانند در دنیای وب ما را از این طریق پیدا کنند.
هدف از سئو و بهینه‌سازی چیست؟
کلمه SEO مخفف Search Engine Optimization است؛ یعنی بهینه‌سازی موتور جستجو. سئو و بهینه‌سازی سایت مجموعه اقداماتی است که برای رفتن صفحه سایت خود به صفحه اول گوگل انجام می‌دهیم تا تقریبا جزء ۱۰ نتیجه برتر در صفحه نتایج (سرپ) گوگل باشیم.
اهداف سئو در نهایت برای رسیدن به فروش بیشتر کالا یا خدمات است. کم پیش می‌آید که یک عبارت (برای مثال نام کالا) را در گوگل سرچ کرده باشیم و بعد از بررسی نتایج اول گوگل، به سراغ نتایج صفحه دوم یا سوم گوگل برویم؛ بلکه معمولا نیاز و پرسش ما با نتایج صفحه اول برطرف می‌شود.
یکی از روش‌های مهم افزایش فروش در سایت، سئو است؛ کسب‌وکارها با انجام بهینه‌سازی و سئو با یکدیگر رقابت می‌کنند تا بیشترین ورود کاربران را به سایت خود از طریق گوگل بدست بیاورند.
فاکتورهای رتبه‌بندی یا رنکینگ سایت در سرپ
متوجه شدیم هدف اصلی سئو چیست؛ اما بر چه اساس رتبه‌بندی نتایج در صفحه اول، صفحه دوم و … در گوگل انجام می‌شود؟ مهم است به برخی نکات قبل از بررسی فاکتورها دقت کنیم.
گوگل برای اینکه بتواند بهترین نتایج را با توجه به کوئری شما لیست کند، به الگوریتم‌های مختلفی نیاز دارد. تاکنون الگوریتم‌های زیادی برای این موتور جستجو اضافه شده‌اند و بسیاری از آن‌ها نیز تکامل پیدا کرده‌اند.
یک نکته مهم در اصول اولیه سئو: چیزی که گوگل می‌خواهد به آن برسد، برطرف کردن کامل نیاز کاربر است؛ بنابراین توجه به تجربه و خواسته مخاطب با وجود دانستن الگوریتم‌ها و فاکتورهایی که گوگل تعیین کرده است، ضروری است.
در کل مهمترین فاکتورها از نظر گوگل موارد زیر است:
- کیفیت محتوا و مرتبط بودن با موضوع فعالیت سایت
- برآورده کردن اینتنت و نیت کاربر
- لینک‌سازی داخلی
- بهینه‌سازی عکس و ویدیو
- ساختار سایت و تجربه کاربری (UX)
- سرعت سایت
- اعتبار سایت
- کیفیت و تعداد بک‌لینک‌ها (لینک‌سازی خارجی)
- ارائه فایل robots.txt مناسب
- ارائه نقشه وبسایت برای کراولرها (Sitemap)
- استفاده از ساختارهای اسکیما (Schema)
- آدرس URL مناسب و بردکرامب‌ها (Breadcrumbs)
انواع سئو
تا اینجا درباره مفاهیم پایه در اصول اولیه سئو صحبت کردیم و به فاکتورهای مهم در رنکینگ صفحات سایت پرداختیم. حال به بحث اجرا و چگونگی اعمال سئو می‌رسیم. بهینه‌سازی سایت جنبه‌های مختلفی دارد که هرکدام به اندازه خود مهم هستند. در کل انواع روش‌های سئو عبارتند از:
- سئو داخلی (On-Page SEO)
- سئو خارجی (Off-Page SEO)
- سئو تکنیکال (Technical SEO)
سئو داخلی یا On-Page SEO
سئو داخلی یعنی بهینه‌سازی عناصر، داده و محتوای داخل صفحات سایت برای موتورهای جستجو و کاربران، با هدف افزایش بازدید سایت و رفع نیاز مخاطب.
از دلایل اهمیت سئو داخلی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کمک به افزایش ترافیک مخاطبان هدف بر اساس کلمات کلیدی مرتبط
- افزایش زمان ماندگاری کاربر در سایت
- القای حس اعتماد و تخصص با رفع نیاز کاربر
- افزایش نرخ تبدیل مخاطب به مشتری و اقدام به خرید خدمات یا کالا
برای سئو داخلی چه اقداماتی باید انجام داد؟ یکی از مهمترین موارد پیدا کردن کلمات کلیدی‌هایی است که کاربران در مورد موضوع سایت شما در گوگل جستجو می‌کنند. این کار کمک می‌کند تا متوجه شوید مخاطب هدف شما چه نیاز و دغدغه‌هایی دارد تا بتوانید با هدف رفع آن‌ها ترافیک را به سایت افزایش دهید.
به طور خلاصه موارد زیر از جمله کارهایی هستند که در اصول اولیه سئو داخلی حتما باید رعایت کنیم:
- بهینه‌سازی کلمات کلیدی
- تولید محتوای سئو شده، با کیفیت و کاربر پسند
- لینک‌سازی داخلی
- متا تگ‌ها (Meta Tags)
- نشانه‌گذاری اسکیما (Schema Markup)
- بهینه‌سازی تصاویر و ویدیوها
سئو خارجی یا Off-Page SEO
به اقداماتی که در خارج از سایت خود انجام می‌دهیم تا به ارتقا رتبه سایت و افزایش اعتبار آن در گوگل کمک کنیم، سئو خارجی یا سئو آف پیج گفته می‌شود. اساسی‌ترین مواردی که در سئو خارجی انجام می‌دهیم عبارتند از:
- لینک‌سازی خارجی (ساخت بک لینک)
- برندینگ و افزایش جستجو نام برند یا سایت
- به اشتراک گذاری در صفحات شبکه‌های اجتماعی
با این کار به گوگل نشان می‌دهیم که وبسایت ما قابل اعتماد بوده و در زمینه فعالیت سایت معتبر است؛ در نتیجه باعث می‌شود تا در سرپ با جستجوی کاربر رتبه بهتری کسب کرده و ترافیک بیشتری جذب کنیم.
سئو تکنیکال یا Technical SEO
هرچقدر روی سئو داخلی و محتوای خوب وقت بگذاریم، اگر بهینه‌سازی فنی سایت رعایت نشود، نمی‌توان رتبه خوبی در صفحه نتایج کسب کرد؛ حتی ممکن است دسترسی و خزش برای کراولرهای گوگل سخت شود و صفحات به راحتی ایندکس نشوند.
در واقع باید مطمئن شویم تا در سایت الزامات فنی برای دسترسی موتورهای جستجو با هدف کراول و ایندکس شدن رعایت می‌شوند. البته این موضوع صرفا برای موتورهای جستجو نیست. کاربر هم نیاز دارد تا به راحتی وارد صفحه مورد نظر شده و تجربه کاربری خوبی داشته باشد.
یکی از موارد فنی، سرعت سایت است. بدیهی است: وقتی وارد سایتی می‌شوید که محتوای آن به کندی بارگذاری و لود می‌شود، احتمال زیاد آن صفحه را ترک می‌کنید! یا حتی جابجایی محتوا و عناصر صفحه بعد از ورود برای کاربر ناخوشایند است.
حال اصول اولیه سئو تکنیکال چیست؟
- کدنویسی مناسب سایت و بهینه‌سازی آن
- معماری و ساختار مناسب سایت برای ارتقا UX
- ساختار آدرس URL
- نقشه سایت یا XML Sitemaps
- ارائه فایل Robots.txt
- عدم وجود صفحات تکراری
- تگ کنونیکال
- صفحات 404
- ریدایرکت‌ها به خصوص ریدایرکت 301
- عدم وجود Orphan Pages یا صفحات یتیم (صفحاتی که از هیچ صفحه دیگری از داخل سایت به آن صفحه لینک نداده باشیم.)
تولید محتوا در اصول SEO
ممکن است فکر کنید منظور از محتوا یعنی بلاگ. اما محتوا صرفا صفحه مقالات نیست. انواع محتوا از جمله متن، تصویر و ویدیو و مانند آن‌ها در سراسر سایت محتوا محسوب می‌شود. صفحه اصلی، صفحه محصولات، صفحات لندینگ، بلاگ، صفحات درباره ما و تماس با ما همگی محتوا دارند.
اصول سئو در محتوا برای هر کدام از این صفحات بر سئو سایت و رتبه‌بندی تاثیر دارد. هرچند که بخش بزرگ محتوای سایت مربوط به صفحات بلاگ و صفحات محصول است.
قبل از اینکه عنوان کنیم الزامات تولید محتوای سئو شده چیست، باید نسبت به موضوع فعالیت سایت اشراف داشته باشیم.
سایت مورد نظر ما در چه زمینه‌ای فعالیت می‌کند؟ چه محصول یا خدمتی ارائه می‌دهد؟ آیا درباره آن محصول یا خدمت اطلاعات کافی داریم یا خودمان صاحب کسبوکار هستیم؟ مخاطبان هدف سایت یا برند چه کسانی هستند؟ دغدغه و نیاز آن‌ها چیست؟
حال برای اینکه تولید محتوا را بر پایه اصول سئو انجام دهیم، موارد زیر باید رعایت شوند:
- تحقیق کلمات کلیدی به صورت اصولی
- تحقیق و تعیین اینتنت و نیت کاربران برای هر کدام از کلمات کلیدی
- تولید محتوا منظم و بر اساس تقویم محتوایی مشخص
- توجه به خوانایی، کیفیت و حجم محتوا (لزوما محتوای حجیم نشان‌دهنده کیفیت بالا و بهتر بودن محتوا نیست)
- استفاده از تصاویر یا ویدیو‌های مرتبط و کاربردی
- حفظ ساختار محتوا (داشتن انسجام از شروع تا پایان، رعایت هدینگ‌ها)
- استفاده از عنوان سئو جذاب و کاربر پسند
- در صورت امکان اضافه کردن سوالات متداول و پاسخ به آن‌ها در انتهای محتوا
و موارد بسیار دیگر …
دیجیتال مارکتینگ و سئو
سایت در فضای وب یکی از کانال‌های بازاریابی دیجیتال برای جذب مخاطب و تبدیل آن به مشتری بوده و بنابراین سئو و تولید محتوای سئو شده سایت یکی از روش‌های دیجیتال مارکتینگ است. بعضا پیشنهاد می‌شود که سئو و سایر کانال‌های بازاریابی آنلاین مثل شبکه‌های اجتماعی همبستگی و هماهنگی منسجم داشته باشند. بنابراین نمی‌توان تاثیر سئو را در بازاریابی انکار کرد؛ به خصوص وقتی می‌توان با روش به صرفه و منطقیِ سئو فروش خود را چند برابر کرد یا حتی به تثبیت اعتبار و نام برند کمک کرد!
بیشتر بخوانید: ابزارهای سئو سایت؛ 21 ابزار برای افزایش رتبه در گوگل
سخن پایانی
اگر در مسیر تخصص سئو قدم برداشته‌اید، دانستن اصول اولیه سئو حیاتی است. البته اگر صاحب کسبوکار یا مدیر بازاریابی هستید نیز این اصول و مفاهیم در جهت پیشرفت و آشنایی با سئو به شما کمک می‌کند تا بتوانید خواسته خود را با دانش کافی از سئو مطرح کنید.
در این مطلب به مفاهیم پایه‌ای و چیستی اصول سئو اشاره کردیم، سپس انواع سئو را نام برده و اقدامات لازم برای هر کدام از این جنبه‌های سئو را عنوان کردیم و در نهایت به این رسیدیم که سئو جزء جدایی‌ناپذیر دیجیتال مارکتینگ و بازاریابی است.
امیدواریم این مطلب برای شما در باب اصول SEO مفید بوده باشد.
